Resistentie van bacteriën tegen antibiotica is een groeiend probleem. De Nederlandse overheid wil graag het antibioticagebruik door veehouders terugdringen en overweegt daarom het gebruik van diergeneesmiddelen centraal te gaan registreren. Zo'n registratie is een van de mogelijkheden om inzicht in het gebruik te krijgen. Het LEI, onderdeel van Wageningen UR, heeft een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden voor zo'n centrale registratie. De conclusie is dat er nog heel wat moet gebeuren voordat centrale registratie een feit is.
Het onderzoek wijst ondermeer uit dat de kosten en baten van (centrale) diergeneesmiddelenregistratie sterk uiteenlopen en dat geen enkele registratievariant ideaal is. Een publiek systeem zoals gebruikt wordt in Denemarken, zal de overheid het best in staat stellen haar beleidsdoelen te realiseren maar brengt ook de hoogste sociaal-maatschappelijke kosten met zich mee. Er bestaat bovendien weinig draagvlak voor.
De overheid wil achterhalen op welke bedrijven structureel onnodig veel antibiotica worden gebruikt, om de veehouders bewust te maken van de mogelijkheid en de noodzaak dit terug te dringen. Overigens hoeft de overheid niet zelf over deze individuele bedrijfsgegevens te beschikken. Dit alles zou ook privaat geregeld kunnen worden, in een toezichtarrangement .
Sectoraal systeem lijkt het best uitvoerbaar
In de studie zijn vier registratievarianten onderzocht: de eerste is het Deense VetStat, een wettelijk verplichte registratie waarin het gebruik van diergeneesmiddelen door veehouders vrij gedetailleerd wordt vastgelegd. De tweede variant is VETbase, het in ontwikkeling zijnde Centraal Informatie Systeem van de Stichting VETbase, dat als doel heeft de informatie van en naar de dierenartspraktijk zo efficiënt en functioneel mogelijk te laten verlopen. De derde variant is het gebruik van IKB-systemen (Integrale Ketenbeheersing), als voorbeeld van registratie van medicijngebruik binnen een sectoraal georganiseerd privaat kwaliteitssysteem. De IKB-systeemeigenaar beheert de gebruiksgegevens die verzameld worden, en kan bepaalde gegevens ter beschikking stellen aan derden, bijvoorbeeld aan de overheid. Een vierde variant is: niet centraal registreren, maar een beeld van het medicijngebruik opbouwen door middel van registratie op een beperkt aantal bedrijven in een steekproef.
Van de varianten van centrale registratie lijkt de "IKB-variant" op het ogenblik het eenvoudigst te realiseren, in elke geval in de varkenssector. Voor andere sectoren en voor het verkrijgen van een sectoroverschrijdend beeld zijn daarbij wel aanvullende maatregelen noodzakelijk. De belangrijkste overheidsdoelstelling, toezicht houden, zal in de IKB-variant binnen het ketenverband moeten worden uitgevoerd op basis van 'toezicht op controle'. Bij registratie met een privaat systeem is er wel een taak voor de overheid, namelijk het controleren van niet-deelnemers aan deze systemen.
Nut en noodzaak duidelijk maken
Voor zowel de publieke als de private initiatieven geldt dat voor een goede acceptatie van een centrale registratie de problematiek van antibioticagebruik nader moet worden onderbouwd. De beschikbare kennis over resistentieontwikkeling zal goed met zowel veehouders als dierenartsen moeten worden besproken. De initiatiefnemers zullen aan de direct betrokkenen duidelijk moeten maken dat registratie nuttig en nodig is. Duidelijk moet zijn wat de overheid en/of de systeemeigenaar met de gegevens zal gaan doen. Ook bij private initiatieven is het van groot belang dat met betrokkenen wordt gecommuniceerd over de problematiek, de beleidsdoelen en de opzet van een centrale registratie.
Rapport 2008-031 Centrale registratie van diergeneesmiddelengebruik, Een verkennende studie