-
01-02-2011
-
Gerdien Meijerink
2011 is nauwelijks begonnen, of de eerste berichten over snel stijgende graanprijzen zijn alweer verschenen. Na de branden in Rusland en Oekraïne en de overstromingen in Australië, alle drie grote graanexporteurs, was dat ook wel te verwachten. Met een groeiende wereldbevolking die het economisch steeds beter heeft, zal de vraag naar graan en vlees (waarbij veel voer in de vorm van graan nodig is) hoog blijven. Dat betekent dat als graanvoorraden laag zijn en de oogst mislukt ergens in de wereld, prijzen omhoog zullen schieten. Gevolgen zijn rellen in Tunesië, en een prijsinflatie in China waar alles op alles wordt gezet om deze te beteugelen.
Voedselprijzen zullen in 2011 in het nieuws blijven. Nadat we jarenlang aan lage voedselprijzen gewend waren geraakt, zijn we wakker geschrokken toen deze omhoog schoten in 2008. Goedkoop voedsel bleek niet langer vanzelfsprekend. Ver weg leken de dagen van boterbergen. Projecties op de lange termijn werpen vragen op zoals “kunnen we wel 9 miljard mensen in 2050 voeden”? De FAO berekende dat de voedselproductie dan met maar liefst 70% moet stijgen.
Dit heeft geleid tot een roep om meer investeringen in landbouw, vooral in Afrika. Deels is dit terecht, want landbouw is jarenlang verwaarloosd, niet alleen door ons Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking (zie het WRR rapport van 2009), maar ook door Afrikaanse landen zelf. Zij hebben in 2004 al afgesproken om minstens 10% van hun budget te besteden aan landbouw, alhoewel daar in de praktijk vaak weinig van terechtkomt.
Maar er is nog een andere manier om te zorgen dat er meer voedsel is in de wereld. En nu kom ik op de afgelopen feestdagen, waarin we (ik) niet alleen flink hebben gegeten en gedronken, maar ook veel hebben weggegooid. Het thema van de Wereldvoedseldag van afgelopen oktober was voedselverspilling. Mijn collega Yuca Waarts houdt zich hiermee bezig. Zij heeft cijfers bij elkaar gezet die laten zien dat we in Nederland tussen 30% en 50% van het geproduceerde voedsel jaarlijks weggooien, dat is zo’n 9,5 miljoen ton of 1,2 miljoen vrachtwagens.
Veel voedsel verdwijnt al bij de productie, vooral in arme productielanden (denk aan oogstverliezen of het uitsorteren van ‘verkeerde’ maat boontjes uit Kenia), of daarna in de keten (opslag en transport), in winkels (supermarkten gooien voedsel weg die bijna bij de houdbaarheidsdatum zit), maar ook veel bij mensen thuis. We kunnen natuurlijk niet altijd vermijden dat we voedsel moeten weggooien, geschat wordt dat 10% onder het kopje “onvermijdbaar” valt. Als we ervoor zorgen dat er minder voedsel verdwijnt, dan zijn we al een heel eind op weg om 9 miljard mensen te voeden in 2050.
Dit betekent (hoop ik) geen terugkeer naar de na-oorlogse tijd, waarin elke oude boterham werd bewaard en verwerkt tot broodpudding, met bijbehorend schuldgevoel over het weggooien van voedsel. Maar wellicht betekent het wel een nieuwe kijk op en respect voor voedsel, dat niet langer vanzelfsprekend en spotgoedkoop is. En daarom, let op mijn woorden: in 2011 zal voedsel een veelbesproken thema zijn!
Gerdien Meijerink