Informatienet voor de visserij
Het Informatienet is een onderdeel van de WOT-unit Centrum voor Economische Informatievoorziening (CEI). De activiteiten van het CEI worden gefinancierd door het Ministerie van EL&I (voorheen LNV).
Op deze pagina vindt u onder de volgende kopjes uitleg over de achtergronden van de gegevensverzameling ten behoeve van het Informatienet:
Waarnemingsveld en steekproef
Het Informatienet voor de visserij omvat een steekproef uit de actieve kottervloot. De actieve kottervloot bestaat uit ongeveer 400 vaartuigen, waarvan er ruim 100 deel uitmaken van het LEI-panel. De vloot kenmerkt zich door verschillen in grootte (motorvermogen), toegepaste technieken (respectievelijk de doelsoorten waarop ze gericht zijn) en de thuishaven. In het verleden werden ook gegevens verzameld van de vrieshektrawlers van de grote zeevisserij en van de mosselsector, maar die gegevensverzameling is in de jaren tachtig en negentig van de 20ste eeuw beëindigd. De gegevensverzameling van de grote zeevisserij is recent weer opgestart: met ingang van 2002 worden de gegevens weer verkregen van alle betreffende reders.
De gegevensverzameling is volledig afhankelijk van de welwillendheid van de individuele kottereigenaren om hun boekhouding ter beschikking te stellen. De gestratificeerde steekproef blijft door de jaren heen grotendeels gelijk, waardoor sprake is van een vrij constant panel. De bedrijven in de steekproef zijn indertijd op a-selecte wijze gekozen, maar de toegang tot de gegevens is sterk afhankelijk geworden van de persoonlijke relaties van de LEI-medewerkers binnen de sector.
Het gebruik van een constant panel heeft als voordeel dat de jaarlijkse veranderingen betrouwbaarder aan het licht komen. De representativiteit van de populatie is theoretisch minder goed. Bepaalde gegevens zoals vangstrechten en inzet van de schepen zijn echter voor de hele populatie beschikbaar, zodat dit probleem veelal kan worden ondervangen. De resultaten van de niet in het panel vertegenwoordigde groepen worden geschat op basis van de gegevens van één van de ‘naastliggende’groepen. Er wordt verondersteld dat de activiteiten van het LEI-panel representatief zijn voor de gehele sector.
Meer informatie over waarnemingveld en steekproef >>
Gegevensverzameling
De verzameling van de gegevens is in handen van een drietal LEI-medewerkers, die in Den Haag zijn gestationeerd. De deelnemende visserijbedrijven en/of hun accountantskantoren worden periodiek bezocht om de opbrengst- en kostengegevens direct te kunnen ontlenen aan bankstukken, facturen en loonadministraties. Daarnaast worden vangstgegevens elektronisch verkregen van de veilingen (na autorisatie door de deelnemers).
De gegevensverzameling is voor de visserijbedrijven wat beperkter dan die voor land- en tuinbouwbedrijven. Zo worden geen privé- en financieringsgegevens aan de boekhoudingen ontleend. Net als bij de land- en tuinbouw, worden de verzamelde gegevens ook bij de visserij strikt vertrouwelijk behandeld. Individuele bedrijfsgegevens worden nimmer aan derden verstrekt.
De gegevens komen in een centrale database bijeen, zodat ze door onderzoekers benut kunnen worden. Als tegenprestatie ontvangen de deelnemende ondernemers kwartaalverslagen en een bedrijfseconomisch jaarverslag per schip. In het kwartaalverslag worden de besommingen van het afgelopen kwartaal en de belangrijkste variabele kosten vergeleken met dezelfde gegevens over hetzelfde kwartaal van het voorgaande jaar. Het bedrijfseconomisch jaarverslag bestaat uit een verlies- en winstrekening, aangevuld met specificaties per tak van visserij, resultaten per zeedag en enkele technische gegevens zoals aantal zeedagen en liters gasolie. Ook is een vergelijkend overzicht bijgevoegd waaruit blijkt in welke mate de opbrengsten en kosten voor het betreffende schip afwijken van de gemiddelde cijfers voor vergelijkbare schepen.
Uitgangspunten en begrippen
Met de gegevens uit het Informatienet worden zowel sectorresultaten berekend als gemiddelde resultaten per kotter of per bedrijf. De sectorresultaten en de resultaten per kotter, zoals de winst- en verliesrekening [link naar de tabel 1.3 in de visserijdatabase], hebben betrekking op de administratie per schip. Financieringsonderzoek wordt niet uitgevoerd op het niveau van het schip, maar op het niveau van een bedrijf. Ongeveer 15% van de bedrijven exploiteert meerdere schepen. De bedrijfseconomische begrippen hebben bij de visserij in grote lijnen eenzelfde inhoud als de begripsomschrijvingen bij de land- en tuinbouw. Op enkele punten, zoals berekende rente en arbeidskosten voor de schippereigenaar, zijn er echter wel afwijkende uitgangspunten en methoden.
De winst- en verliesrekening voor de kotters sluit met het nettoresultaat. Dit ontstaat nadat van de besomming (omzet) alle kosten zijn afgetrokken. Onder de kosten is ook begrepen een berekend 'deelloon' voor de schippereigenaar en eventueel voor andere meevarende eigenaren aan wie geen deelloon wordt uitbetaald. Dit berekende, niet betaalde deelloon is hetzelfde bedrag als aan de andere leden van de bemanning is uitbetaald.
Tot de niet-betaalde kosten behoort ook de rente over het geïnvesteerd vermogen. Het percentage wordt afgeleid van de rentevoet op staatsobligaties die vervolgens wordt verminderd met de helft van het inflatiepercentage en vermeerderd met een half procent als risico-opslag. Het rentepercentage dat hieruit voortvloeit wordt toegepast op de boekwaarde van het schip en op het vlottend bedrijfskapitaal.
Op de winst- en verliesrekening wordt nog het kengetal bruto-overschot vermeld. Dit bruto-overschot vormt het saldo van besomming en kosten, exclusief afschrijving en rente. Het saldo is een benadering van de brutokasstroom per bedrijf ofwel het bedrag dat beschikbaar komt voor het voldoen van de aflossings- en renteplichtingen aan de bank.
Een verdere beschrijving van uitgangspunten en begrippen is opgenomen in 'Het Bedrijven-Informatienet van A-Z'.
Resultaten: tabellen en kengetallen
Vanuit het Informatienet kan een breed scala aan kengetallen worden gepresenteerd. Voor de presentatie via BINternet is daar een selectie van gemaakt, zowel wat betreft de opgenomen groepen bedrijven als wat betreft de opgenomen kengetallen. Er worden sectorresultaten en gemiddelden per kotter gepresenteerd van de totale vloot en van de schepen ingedeeld naar motorvermogen. De kengetallen hebben betrekking op de capaciteit, inzet en resultaten. Publicatie en analyse van de resultaten vindt onder andere ook plaats in Visserij in Cijfers.